Anasayfa  |   İletişim  | AR - EN
Hukuk Fakültesi
Bize Ulaşın
Mesajınız
Bize Ulaşın
FSMVÜ | Borçlar Hukuk Genel Hükümler I Bütünleme
Duyuru Arşivi
Borçlar Hukuk Genel Hükümler I Bütünleme

OLAY I

65 yaşındaki Bayan (B), torunu (T)’ye doğum günü hediyesi olarak bir bilgisayar satın almak ister. Bu maksatla gittiği teknoloji mağazasındaki satıcı Bay (S), Bayan (B)’nin yaşının ileri olması ve bilgisayarlar hakkında bilgi sahibi olmamasını fırsat bilerek piyasa değeri 2.000 TL değerindeki bir masaüstü bilgisayarı 3.250 TL’ye satmak ister. Bilgisayarı satın alan Bayan (B), semeni peşin olarak öder. Doğum gününde torununa bilgisayarı hediye eden Bayan (B), iki hafta sonra gazetenin teknoloji ilavesinde bilgisayarın piyasa fiyatının 2.000 TL olduğunu görür.

SORU 1- Bayan (B)’nin Bay (S) ile yaptığı sözleşmeyi sona erdirme imkânı var mıdır? Varsa bunun hukuki sebebini ve süresini belirtiniz. Bayan (B)’nin sözleşmeyi sona erdirdiği varsayımında, tarafların iade borcu hangi sebebe dayalı olarak gündeme gelecektir? (15 p.)

Cevap:

Somut olaydaki bilgisayar satımına ilişkin sözleşmede Bayan (B), gabine maruz kalmıştır.

 Bayan (B), tam iki tarafa borç yükleyen bilgisayar satım sözleşmesini yapmak için gerekli özel bilgiye sahip değildir. Diğer bir deyişle, Bayan (B), bu akdin yapılması açısından tecrübesizdir (gabinin sübjektif unsuru).

Ayrıca, Bay (S), Bayan (B)’nin tecrübesizliğini istismar etmiş, bu yüzden edimler arasında açık bir nispetsizlik meydana gelmiştir (gabinin objektif unsuru).

Sonuç olarak, somut olayda TBK. m. 28 anlamında gabin (aşırı yararlanma) söz konusudur.

Gabine maruz kalan Bayan (B), sözleşmenin yapıldığı tarihten itibaren 5 yıl; tecrübesizliğini öğrendiği tarihten itibaren ise 1 yıl içinde iptal hakkını kullanarak, sözleşmeyi geriye etkili olarak geçersiz kılabilir.

Sözleşmenin Bayan (B) tarafından geriye etkili olarak geçersiz kılınması halinde, tarafların, o zamana kadar geçerli olan sözleşmeye dayalı olarak ifa etmiş oldukları edimlerin iadesini talep etme imkânları doğar.

Tarafların iade borcu, sonradan geçersiz ortadan kalkan sebebe dayalı olarak zenginleşmeye dayalı olarak gündeme gelecektir.

SORU 2-  Sözleşmenin taraflarının iade borcunun kapsamını açıklayınız. (15 p.)

Cevap:

Bay (S)’nin iade borcunun kapsamı: Bay (S), Bayan (B)’nin sözleşmeyi iptal ettiğini öğrendiği andan itibaren kötü niyetli sebepsiz zenginleşene ilişkin hükümlere tabi tutulacaktır.

Bay (S), 3000 TL’yi iade etmek durumundadır. Bayan (B), iade talebinde bulunduğu andan itibaren iade borcunun konusu olan bu para için temerrüt faizi de işlemeye başlayacaktır.

Bayan (B), nin iade borcunun kapsamı: Bayan (B), bilgisayarı torunu (T)’ye bağışlamıştır. Bayan (B), bilgisayarı torununa bağışlarken, diğer bir deyişle malvarlığı değeri elinden çıktığı zaman, iyi niyetlidir. Bağışlama, ivazsız bir kazandırma olduğu için, bu işlem karşılığında herhangi bir kaim değer niteliğinde kazanç da (surrogat) da elde etmemiştir. Bayan (B), TBK. m. 79/ f. 1 uyarınca, artık zenginleşmenin kalmadığı savunmasını yaparak iade borcundan kurtulur, iade alacaklısı Bay (S), Bayan (B)’den bir talepte bulunamaz.

OLAY II

Bay (M) ve arkadaşları hafta sonu halı sahada futbol maçı yapmak istemektedirler. Bunun için halı saha arayan Bay (M) ve arkadaşları, “A. Spor Tesisleri”nin hem oturdukları yerlere yakınlığından hem de büyüklüğünden ötürü uygun olacağını düşünürler. “A. Spor Tesisleri” Bay (T)’ye ait olup, burayı kendisi işletmektedir.

Bay (M), bu halı sahayı Cumartesi saat 15:00-17:00 arasında saati 150 TL’ye Bay (T)’den kiralar. Kararlaştırılan saatlerde arkadaşlarıyla maçı yapan Bay (M), daha sonra ücreti ödemek için Bay (T)’nin ofisine gider. Ofis çalışanı Bay (Ç), maçın yapıldığı günün cumartesi olması sebebiyle Bay (M)’den 50 TL daha ödemesini ister. Bay (Ç)’nin bu talebine itiraz eden Bay (M), arasında ücrete ilişkin tartışma çıkar. Bay (Ç), çekmeceden tabancasını çıkararak Bay (M)’yi bacağından yaralar.

SORU 1-  Bay (M), zararının tazminini kim veya kimlerden hangi sebep veya sebeplere dayanarak talep edebilecektir? (15 p.)

Cevap:

Bay (M), zararın tazminini Bay (T) ve Bay (Ç)’den talep edebilecektir.

Öncelikle, Bay (T) ile Bay (Ç) arasındaki ilişki, istihdam ilişkisidir ve aralarında tabiiyet ilişkisi bulunmaktadır. Bunun dışında Bay M ile Bay T arasında kira sözleşmesi bulunmaktadır. Bay Ç bu sözleşme bakımından aynı zamanda ifa yardımcısıdır.

Tabiiyet ilişkisi ve ifa yardımcılığı ilişkisi varlığından yola çıkılarak, Bay (M), Bay (T)’ye hem TBK. m. 66 (Adam çalıştıranın sorumluluğu), hem de TBK. m. 116 (Yardımcının fiillerinden borçlunun sorumluluğu) uyarınca başvurabilecektir. Bu durumda, Bay (T)’nin TBK. m. 66’ya göre olan sorumluluğu ile TBK. m. 116’ya göre olan sorumluluğu yarışacaktır.

Bay (T)’nin TBK. m. 66 uyarınca sorumlu olmasının yanı sıra Bay (Ç) de BK. m. 49 vd. çerçevesinde Bay (M)’nin yaralanmasından kusurlu olarak (kasden) sorumludur.

Bay M, ikisine birlikte başvurabilecektir. Zira ikisi arasında TBK. m. 61 anlamında müteselsil sorumluluk bulunmaktadır.

Bay (Ç)’nin kusurlu olması, Bay (T)’ye TBK. m. 66 uyarınca başvurulup da Bay (T) zararı tazmin ettiği vakit, Bay (T)’nin Bay (Ç)’ye rücuunu TBK. m. 66/ f. 4 uyarınca sağlayacaktır.

SORU 2- Zarardan sorumlu tutulabilecek kişi ya da kişiler bu sorumluluktan kurtulabilirler mi? Açıklayınız. (15 p.)

Cevap:

Bay (T)’nin TBK. m. 66 uyarınca sorumlu tutulması halinde Bay (T), fiil karinesi veya illiyet karinesinden birini çürüterek sorumluluktan kurtulabilecektir.

Bay (T), TBK. m. 66 uyarınca kendisine isnat edilen sorumluluktan fiil karinesini çürüterek kurtulabilir. Bunun için Bay (Ç)’yi müstahdem olarak seçerken, ona talimat verirken, ona nezaret ederken gerekli özeni gösterdiğini ispatlayacaktır.

Somut olayda Bay (T), Bay (Ç)’yi seçmede, ona talimat vermede özen gösterdiğini belki ispatlayabilirse de, ona nezaret etmede gerekli özeni gösterdiğini ispatlaması mümkün değildir. Fiil karinesinin çürütülmesi için hem müstahdemi seçmede, hem ona talimat vermede, hem de ona nezaret etmede gerekli özeni gösterdiğini ispatlaması gerektiği için, bu üç unsurdan birini ispatlayamadığı somut olayda, Bay (T), sorumluluktan fiil karinesini çürüterek kurtulamayacaktır.

Fiil karinesini çürütemeyen Bay (T)’nin kendisine isnat edilen TBK. m. 66’ya dayanan sorumluluktan kurtulabilmesi için bir diğer yol da illiyet karinesini çürütmesidir. Bu karineyi çürütmek için Bay (T), gerekli bütün özeni gösterseydi dahi, Bay (M)’nin bu zarara uğrayacağını ispat etmesi gerekir. Somut olayda, Bay (T)’nin fiil karinesini çürütmesi de mümkün gözükmemektedir.

OLAY III

(Y) yayınevine ait kitap kataloğunu inceleyen kitapçı (A), katalogda aradığı kitabın fiyatının 20 TL. olduğunu görmüştür. Ertesi gün (A), (Y) yayınevinin sahibi (S)’yi telefonla aramış ve söz konusu kitabı kendisine tanesi 15 TL’den satıp satamayacaklarını sormuştur. (S), bu fiyatın uygun olduğunu belirtmiş; (A) da ertesi gün söz konusu kitaptan 100 adet satın alacağını bildiren bir faks çekmiştir.

SORU- Tarafların irade beyanlarının sözleşmeye kurmaya etkisi bakımından nitelemesini yapıp taraflar arasında sözleşmenin kurulup kurulmadığını açıklayınız. (20 p.)

Cevap:

Kitabın fiyatı gösterilmek suretiyle katalogda yer alması icap (öneri)  sayılır.

Fakat A, doğrudan söz konusu fiyatı kabul etmemiş ve (S)’ye söz konusu kitabı kendisine tanesi 15 TL’den satıp satamayacağını sormuştur. A’nın buradaki beyanı, karşı tarafın kabulü ile sözleşmenin akdine yol açamayacaktır. Zira söz konusu kitabı 15’den almayı teklif etmemiş, bu kitabın kendisine söz konusu fiyat üzerinden satılma ihtimalini sormuştur. Bu yüzden A’nın beyanı icaba davettir.

Buna karşılık S’nin karşı beyanı kitabın ve fiyatının belli olduğu ve satılmaya hazır olunduğunu ortaya koymaktadır. Bu yüzden bu beyan icap olarak değerlendirilmelidir.

S’nin icabına karşılık A, bir kitap yerine 100 adet kitap almak istediğini bildiren bir beyanda bulunmuştur. Satım konusu eşyanın sayısını değiştirmesi hasebiyle bu beyan yeni bir icap niteliğindedir ve taraflar arasında sözleşme ancak S’nin bu beyanı olduğu gibi kabul etmesi ile kurulmuş olacaktır.

OLAY IV:

Bay S, Bay A’ya 60 ton buğday karşılığında traktörünü vermiştir. Traktörünü verirken, Bay A’dan, traktörün bir kaza geçirmiş olduğunu ve ara sıra sorun çıkardığını gizlemiştir. Bay S, teslim aldığı buğdayı, deposundaki buğdaya karıştırmış ve depodaki buğdayın büyük bir miktarını satmıştır. Bay A, traktörün kendisine devrinden 5 yıl sonra traktörün Bay S’de iken bir kaza geçirmiş olduğunu ve bunun kendisinden gizlenmiş olduğunu öğrenir. Buna rağmen traktörü kullanmaya devam eder. Tarlasında o dönem için traktörle yapacağı işleri bitirdikten bir müddet sonra (kazayı öğrenmesinden 10 ay sonra) traktörü götürüp Bay S’ye bırakır ve traktör karşılığında vermiş olduğu buğdayın iadesini ister.

Soru:

Bay A’nın traktörü götürüp bırakması ve karşılığında vermiş olduğu buğdayın iadesini talep etmesi ne anlama gelir? Bay A’nın bu davranışının sözleşme üzerindeki etkisini, haklılığını karşılık olarak verilmiş olan buğday bakımından olası talebe etkisini açıklayınız. (20 p)

Olayda Bay A hileye maruz kalmıştır.

Kanun koyucu ona hileyi öğrenmesinden itibaren 1 yıl içinde sözleşmeyi iptal edebilme imkânı tanımıştır.

Onun bu bir yıllık süreyi sonuna kadar kullanma hakkı bulunmaktadır.

Kanun tarafından kendisine tanınmış bu hakkın sınırlanması mümkün değildir. Bay A, sözleşmeyi iptal edebilecek ve vermiş olduğu buğdayın değerini sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde geri isteyebilecektir. Ayrıca bu hileden kaynaklanan zararlarını da culpa in contrahendo veya haksız fiil hükümleri uyarınca tazmin ettirebilecektir.

A’nın davranışı sözleşmeyi iptal anlamına gelmektedir. İptalin bir şekil şartı yoktur ve bu şekilde zımni olarak kullanılması mümkündür.

İptal süresi içerisinde ve haklı olarak kullanılmıştır. Bunun üzerine edimlerin iadesi gerekecektir. Buğdayın iadesi sağlanacak, buğdayın iadesi yerine değerinin talebi de mümkün olacaktır. 




Kurumsal
E-Posta
İnsan
Kaynakları
SKS
FSM
Otomasyon
International Relations
FSM SEM
ALUTEAM
KURAM
FSM
TÜMER
Kariyer
Merkezi
. . .